Wat is AFT?
Wat is een affectfobie?
McCullough, de grondlegger van AFT, gebruikte de gedragstherapeutische term ‘affectfobie’ om angst voor gevoel mee te typeren. De fobie is in dit geval dus geen angst voor iets buiten de persoon, zoals ruimtes of spinnen, maar een (onbewuste) angst voor verlangens en gevoelens binnen de persoon: een ‘interne fobie’.
Gevoelens als innerlijk kompas
Gevoelens geven kleur en richting aan ons leven. Ze laten ons merken wat we belangrijk vinden, wat we wel of niet willen, waar we blij van worden en waar we verdrietig of boos over zijn. Je zou gevoelens kunnen zien als een innerlijk kompas: ze vertellen ons iets over wat er in ons leeft en wat voor ons belangrijk is.
Als gevoelens bedreigend worden
Bij een affectfobie is iemand bang geworden voor bepaalde gevoelens. Zo kan er een overtuiging zijn als: “Dat mag ik niet voelen”, “Als ik dit zeg, wordt de ander boos” of “Dan vinden ze me niet meer leuk.” Daardoor ontstaat een innerlijk conflict: iemand voelt bijvoorbeeld boosheid, verdriet, verlangen of de behoefte om grenzen te stellen, maar durft dat gevoel niet toe te laten of te uiten.
Vermijden heeft een prijs
Om dat interne conflict, die spanning niet te hoeven voelen, ontwikkelen mensen manieren om hun gevoelens te vermijden of onder controle te houden. Ze kunnen bijvoorbeeld gaan pleasen, zichzelf wegcijferen, gevoelens bagatelliseren, zich terugtrekken of hun toevlucht zoeken tot andere manieren om de spanning te dempen. Op de korte termijn geeft dat verlichting, maar op de langere termijn kan het ervoor zorgen dat iemand steeds verder van zijn eigen gevoelens, behoeften en verlangens af komt te staan. Doordat iemand gevoelens wegstopt, kan ook de spontaniteit verdwijnen. Iemand kan last krijgen van spanning, onrust, vermoeidheid, somberheid of een uitgeput gevoel, en soms van onverklaarde lichamelijke klachten. Ook kan iemand ontevreden worden over het werk of relaties, maar het moeilijk vinden om daarin voor zichzelf op te komen of duidelijk te maken wat hij of zij nodig heeft.
Wat AFT doet
Stap voor stap weer leren voelen
Affectfobietherapie helpt iemand om de gevoelens die vroeger te spannend of bedreigend waren, stap voor stap weer te leren herkennen, verdragen en uiten. Daardoor ontstaat meer vrijheid om te voelen wat je voelt, te begrijpen wat dat je vertelt en er op een passende manier naar te handelen.
Doelgroep
Voor wie is AFT bedoeld?
Affectfobietherapie is bedoeld voor mensen die last hebben van stemmingsklachten of angstklachten, waarbij ook problemen spelen in de manier waarop zij met zichzelf en anderen omgaan. AFT is bewezen effectief wanneer deze patronen samenhangen met persoonlijkheidsproblematiek, zoals vermijdende, afhankelijke of obsessief-compulsieve persoonlijkheidstrekken (ook wel aangeduid als cluster C-problematiek).
Cluster C · persoonlijkheidstrekken
- Vermijdend
- Afhankelijk
- Obsessief-compulsief
Wanneer is AFT niet geschikt?
Affectfobietherapie is niet geschikt wanneer er sprake is van ernstige klachten of problematiek die eerst behandeling nodig heeft, bijvoorbeeld wanneer iemand moeite heeft om impulsen onder controle te houden, wanneer er sprake is van ernstige depressie, psychotische klachten of wanneer een verslaving of eetstoornis de belangrijkste hulpvraag vormt. Ook is AFT minder passend wanneer iemand vooral een klachtgerichte hulpvraag heeft en geen behoefte of motivatie voelt om te onderzoeken welke onderliggende gevoelens, patronen en manieren van omgaan met emoties een rol spelen.
Veelgestelde vragen
Nog vragen?
De Britse psychiater en psychoanalyticus David Malan beschreef twee driehoeken die in AFT centraal staan. De conflictdriehoek laat zien hoe een gevoel, zoals boosheid of verdriet, angst oproept en hoe afweer die angst vervolgens dempt. De personendriehoek laat zien bij wie dat patroon zich herhaalt: in huidige relaties, in vroegere relaties en in de relatie met de therapeut. Samen maken ze zichtbaar welk gevoel vermeden wordt en waarom.